Begrippenlijst

In de begrippenlijst vind je uitleg over moeilijke begrippen rondom hypotheken en andere financiële onderwerpen.

Wanneer betaal je overdrachtsbelasting?

In Nederland betaal je overdrachtsbelasting als je een huis koopt of een ander pand. Ook betaal je overdrachtsbelasting over de rechten op onroerende zaken, zoals erfpachtrecht.

Overdrachtsbelasting betaal je bij de notaris op het moment dat de overdracht van de woning plaatsvindt. In de meeste gevallen betaalt de koper de overdrachtskosten over een bestaande woning. Dit wordt kosten koper (k.k.) genoemd. Het gebeurt ook wel dat de verkopende partij deze kosten voor zijn rekening neemt. In dat geval wordt er gesproken over verkoop vrij op naam (v.o.n .). Over het algemeen komt dit alleen voor bij nieuwbouwwoningen.

Tip
Op zoek naar een notaris tegen een scherp tarief? Met onze Jazeker Notarisservice kun je besparen op de notariskosten. Hiervoor werken we samen met Nationale Notaris, een landelijke keten van notariskantoren.

Hoe hoog is overdrachtsbelasting?

Overdrachtsbelasting bedraagt 2 procent van de aankoopwaarde voor bestaande woningen. De hoogte wordt bepaald door de woningwaarde op het moment van verkrijging. Dit houdt in dat de overdrachtsbelasting berekend wordt over de reële koopsom. Koop je een nieuwbouwhuis, dan betaal je geen overdrachtsbelasting. In sommige gevallen geldt dit wel weer voor de grond.

Veranderingen overdrachtsbelasting

De overdrachtbelasting bedroeg voor 15 juni 2012 6 procent. Hierna is het tarief verlaagd tot 2 procent. Aanvankelijk gold deze verlaging voor een jaar. Door de slechte periode op de woningmarkt heeft het kabinet besloten om de tijdelijke verlaging van de overdrachtsbelasting voor woningen van 6 procent naar 2 procent voorlopig te behouden. De verlaging moest als doel hebben om de woningmarkt uit het slop te trekken. Inmiddels is de tariefsverlaging definitief en is de overdrachtsbelasting 2016 2 procent.

Wanneer betaal je geen overdrachtsbelasting?

In de volgende situaties wordt je vrijgesteld van overdrachtsbelasting.

  • Door in gemeenschap van goederen te trouwen of jullie partnerschap te registreren, word je in een keer voor de helft eigenaar van de eigen woning van je partner. Omdat er geen sprake is van een verkrijging maar van boedelmenging, ben je geen overdrachtsbelasting verschuldigd. 
  • Door het wettelijke erfrecht of door een testament, kan je eigenaar worden van een woning. Als je woning erft uit een nalatenschap, ben je wel successierecht verschuldigd. Om dubbele belastingbetaling te voorkomen hoef je geen overdrachtsbelasting te betalen.

Onder bepaalde voorwaarden in de volgende gevallen wordt je ook vrijgesteld van overdrachtsbelasting:

  • samenloop met de heffing van omzetbelasting
  • bedrijfsoverdracht aan familieleden: van ouders aan kinderen, van grootouders aan kleinkinderen en van broers of zusters aan elkaar
  • verdeling van een gemeenschap tussen samenwoners
  • aankoop van landgoederen
  • herinrichting van landerijen
  • stedelijke herstructurering

Woningverkoop en overdrachtsbelasting

Verkoop je een huis voor een veel lagere prijs dan de marktwaarde, dan wordt de overdrachtsbelasting geheven over de daadwerkelijke waarde van het onroerende goed. Deze situatie kan zich voordoen bij verkoop van de woning van ouders aan hun kind voor een erg lage verkoopprijs.

De woning binnen 6 maanden weer verkopen
Verkoop je de woning binnen 6 maanden na aankoop? Dan wordt de overdrachtsbelasting die je voor de overdracht van het huis hebt betaald, verrekend met de overdrachtsbelasting die de aankopende partij moet gaan betalen.

Rekenvoorbeeld
Je hebt een woning gekocht voor € 205.000. Na 4 maanden besluit je toch voor een ander woning te gaan en het lukt je om de woning direct te verkopen voor een bedrag van € 225.000. De nieuwe koper is in dit geval over € 20.000 overdrachtsbelasting verschuldigd (€ 225.000 minus € 205.000).

Let op: vanaf 2015 geldt weer een termijn van 6 maanden.

Overdrachtsbelasting na een relatiebreuk

Ben je getrouwd, heb je een geregistreerd partnerschap of woonde je ongehuwd samen dan ontstaat door de verdeling van de gezamenlijke boedel een situatie van verkrijging als de gezamenlijke woning aan jou of je partner wordt toebedeeld. Wat betreft overdrachtsbelasting zijn er twee mogelijkheden:
1. Je bent getrouwd in gemeenschap van goederen
Bij gemeenschap van goederen heb je recht op vrijstelling, want de onroerende zaak maakt deel uit van een gemeenschappelijke eigendom

2. Je bent getrouwd op huwelijkse voorwaarden of woonde ongehuwd samen
Bij huwelijkse voorwaarden of ongehuwd samenwonen is het van belang wie de feitelijke eigenaar van de woning is. Zijn jullie samen woningeigenaar, dan hoef je geen overdrachtsbelasting te betalen. Voorwaarden zijn wel dat de woning (destijds) gezamenlijk is aangekocht en dat eigendomsverhouding niet buiten de 40%-60% valt.

Staat de woning alleen op naam van degene die in het huis blijft wonen, dan is geen overdrachtsbelasting verschuldigd.
Lees meer over hypotheek en scheiden.